Karlarla örtülmüş dağların tepesinde bir ejderha ile savaşmak gibi destansı bir oyun sahnesi hayal edin.

Sonra da bu ejderhanın sivri dişlerini göstererek ördek gibi vakladığını düşünün. Skyrim kadar sizi içine çeken bir dünya yaratırken ses tasarımı en önemli öğelerden biri olabilir. Neyse ki Bethesda Game Studios'ta, karda yürürken adımlarınızın boğuk sesleriyle veya acımasız bir ejderhanın güçlü kükreyişiyle sizi sadece gözlerinizle değil, kulaklarınızla da Tamriel'in karlarla kaplı kuzeyinde yaşadığınıza inandıran bir takım var.

Mark Lampert, firmadaki ilk işi olarak The Elder Scrolls IV: Oblivion'da Sound Designer olarak görev aldığından beri 15 yıldır Bethesda Game Studios'ta çalışıyor. Şu an stüdyonun Audio Director'ı olarak, Bethesda Game Studios'un dünyalarını seslerle donatmakla görevli Sound Design ekibini yönetiyor. Ses efektlerinden dublajlara, oyunlara orijinal parçalar yazan bestecilerle çalışmaya kadar her şey ile ilgileniyor.

“Küçüklüğümden beri iki şeyi çok severdim. PC oyunları ve müzik,” diyor Lampert. Kendisi gitar çalmaya yedi yaşında başlamış, yakın zamanda da bateriye merak sarmış. “Sık sık beste yapıp arkadaşlarımla kayıt yapardım. Üniversitede de müzik prodüksiyonu ve mühendisliği üzerine dört senelik harika bir programda okudum.”

Mezun olduktan sonra Lampert, Austin'de bir oyun stüdyosunun bir Contract Recordist aradığını duydu, bu fikir içine hemen sinmişti. “O ana kadar ses ve oyun alanlarını birleştirmeyi hiç düşünmemiştim. Benim için tam bir aydınlanma anıydı.”

Başka Bir Dünyadan Sesler

Destansı bir fantastik dünyada geçen Skyrim, Lampert gibi ses tasarımı ile ilgilenen insanlar için özel bir zorluk taşıyor. Sonuçta bizim dünyamızda sihirli ve mistik yaratıklar yok. O zaman bu yaratıkların sesleri nasıl kaydedilecek? Geriye bakıp düşününce Lampert, Skyrim'in resmi fragmanındaki ejderhanın kızgın kükreyişini oluşturma görevini hatırlıyor.

“O sahnenin üstünde çalışırken ne yapmam gerektiğini bilmediğim için gözüm korkmuştu, üstelik sahne tam da videonun en heyecanlı yerinin ortasındaydı, müziğin sesi yükseliyordu,” diyor Lampert. “Kayıtlarımızdan rastgele şeyleri deniyordum, ‘çığlık’ etiketli her şeye bakıyordum.”

Zekice birkaç ses mühendisliği işleminden sonra çözümün kendisi geldi. “O çığlığın beş veya altı katmanı var, bunlardan bazıları tahmin edebileceğiniz gibi alev silahı ve gümbürtü sesleri. Fakat sesi gerçekten etkileyici yapan iki öğe, bir hız treninde çığlık atan çocukların ve bir ortaçağ ordusunun savaş çığlığının kayıtları,” diye açıklıyor Lampert.

“Hız trenindeki çocukların sesi oldukça tizleştirildi ve korkunç, kederli bir haykırışa dönüşene kadar yavaşlatıldı. Sonra da ordu, sese gücünü verdi. O fragmandaki çığlık, sonradan oyunda da duyduğunuz birçok varyasyonun temeli oldu. Çoğunlukla böyle oluyor. Erken aşamalarda denediğimiz ve çok iyi çalışan veya kullanmaya alıştığımız bazı teknikler, ilerideki çalışmalarımızın temelini oluşturuyor. Bunlar doğal bir şekilde gereçekleşiyor, planlayamıyorsunuz. Bu tahmin edilemezliği seviyorum.”

Bethesda Game Studios'taki Sound Design ekibi sadece gösterişle ilgilenmiyor, oyunlardaki dünyaları gerçek gibi hissettiren her sese dikkat etmeleri gerekiyor. Kalkanlara çarpan kılıçlardan çimleri hışırdatan rüzgâra kadar, Lampert ve ekibinin stüdyoda rutin haline getirdikleri oldukça zorlu bir görevleri var. Bir sesin uygun olup olmadığını görmek için erkenden oyuna eklenebilir duruma getirip test etmeleri gerekiyor.

“Bu, özellikle silahlar üzerinde çalışırken veya kısa süreli ama etkili olması gereken herhangi bir şey için geçerli,” diyor Lampert. “Önce hakkında çok düşünmeden oyuna ekleyip test edilebilir duruma getirmek lazım. Bu size neyi değiştirmeniz gerektiğini veya baştan başlamanız gerekip gerekmediğini söyleyecektir. İlk denemenizin çöpe atılacağını öğrenmek de bir ilerleme sayılır.”

Skyrim'e Ses Kazandırmak

Bazen doğrudan insanlar kaydediliyor, bu da ses tasarımına yepyeni bir katman ekliyor. Lampert, Skyrim'de Esbern'i seslendiren merhum Max von Sydow'u, repliklerini kaydetmek için Paris'te ziyaret edişinden bahsediyor: “Toplamda 20 saat kadar Paris'te kaldım, ama onun hızla bütün oyuna böyle harika bir kişilik katması (ve ilk fragman için seslendirme yapması) çok değerliydi. Yıllar boyunca bir sürü tarzda filmde rol almıştı ve daha önce hiç yapmamasına rağmen bir video oyununda rol almaya istekli olmasına çok saygı duymuştum.”

Lampert, “Tanıştıktan hemen sonra dedi ki ‘Mark, daha önce hiç böyle bir şey yapmadığım için bunun nasıl işlediğini bana açıklaman gerek,’” diye aktarırken elinde bir oyun kolu tutuyormuş gibi yaparak başparmaklarını oynatıyor. “Ve tabi ki harika bir iş çıkardı, tam bir profesyoneldi. Esbern'i muhteşem bir karakter yaptı.”

Skyrim'e Lampert'ın eklediği en sevilen repliklerden bir diğeri, internette dolaşan klasiklerden biri: “Ben de eskiden senin gibi maceralara çıkardım. Sonra dizime bir ok saplandı.” “Olay repliğin kendisinde değil bile. Bir repliğin oyunda kasıtsız olarak sık kullanılmasının böyle doğal bir şekilde apayrı bir olaya dönüşebileceğine dair iyi bir örnek,” diye açıklıyor Lampert. “Komik olan başka bir tanesi de bir Imperial bekçisi olarak Wes Johnson'ın ‘Dur! Kanunları çiğnedin!’ diye bağırması. Bu da oldukça sık duyduğumuz ve oyunla bağdaşan repliklerden bir tanesi.”

Besteleri Tamamlamak

Elbette, son parçamız ise oyunun müzikleri. Skyrim'deki birçok sahneye müziği doğal bir şekilde eklemek de çok emek gerektiriyor. Oyuna bir ses katmanı daha eklenince Skyrim sadece gördüğünüz bir yer değil, aynı zamanda duyduğunuz bir yer oluyor.

On yıl sonra Skyrim topluluğu hâlâ Tamriel'in karlarla kaplı kuzeyinin manzara ve seslerine geri dönüp bakıyor. “Cloud District'e sık sık gider misin?” gibi replik referansları, şimdi bile komik resimlerde, hayran forumlarında dolaşıyor ve hâlâ Skyrim müziklerinin yorum icralarına rastlamak mümkün. Oyunun piyasaya çıkmasından on yıl sonra bile Melbourne Üniversitesi Senfoni Orkestrası, aynı odada olmasalar da bir araya gelerek “Dragonborn”u oldukça etkileyici bir şekilde yorumladılar:

11 Kasım TSİ 22.00'de Londra Senfoni Orkestrası ve London Voices ile Skyrim'in seslerini resmi Skyrim 10. Yıldönümü Konseri ile kutlayacağız. Bize katılın ve sadece oyunun müziklerini değil, Skyrim'in bugün bildiğimiz haline gelmesine yardımcı olan topluluğu kutlayın.

Sanattan animasyona, senaryodan sese, Skyrim sadece Bethesda Game Studios'taki çok yetenekli bir ekibin değil, topluluğun oyuna getirdiği tutkunun da bir ürünü. Bir düşünün, oyunun bir hayranının, oyundaki sesleri ev eşyalarıyla yeniden yaratmaya çalıştığı bir video 2021 yılında başka nasıl paylaşılabilirdi?